(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
9.49. అధ్యాయః 049
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Topics
బలరామస్య బదరపాచనతీర్థగమనం॥ 1 ॥
శ్రుతావత్యరుంధత్యోర్మహిమానువర్ణనం॥ 2 ॥
Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 9-49-0x(5203)(62994)
తతస్తీర్థవరం రామో యయౌ బదరపాచనాం।
తపస్విసిద్ధచరితం యత్ర కన్యా ధృతవ్రతా॥ 9-49-1(62995)
భరద్వాజస్య దుహితా రుపేణాప్రతిమా భువి।
శ్రుతావతీ నామ విభో కుమారీ బ్రహ్మచారిణీ॥ 9-49-2(62996)
తపశ్చచార సాత్యుగ్రం నియమైర్బహుభిర్వృతా।
భర్తా మే దేవరాజః స్యాదితి నిశ్చిత్య భామినీ॥ 9-49-3(62997)
సమాస్తస్యా వ్యతిక్రాంతా బహ్వ్యః కురుకులోద్వహ।
చరంత్యా నియమాంస్తాంస్తాంస్త్రీభిస్తీవ్రాన్సుదుశ్చరాన్॥ 9-49-4(62998)
తస్యాస్తు తేన వృత్తేన తపసా చ విశాంపతే।
భక్త్యా చ భగవాన్ప్రీతః పరయా పాకశాసనః॥ 9-49-5(62999)
ఆజగామాశ్రమం తస్యాస్త్రిదశాధిపతిః ప్రభుః।
ఆస్థాయ రూపం విప్రర్షేర్వసిష్ఠస్య మహాత్మనః॥ 9-49-6(63000)
సా తం దృష్ట్వోగ్రతపసం వసిష్ఠం తపతాం వరం।
ఆచారైర్మునిభిర్దృష్టైః పూజయామాస భారత॥ 9-49-7(63001)
ఉవాచ నియమజ్ఞా చ కల్యాణీ సా ప్రియంవదా।
భగవన్మునిశార్దూల కిమాజ్ఞాపయసి ప్రభో॥ 9-49-8(63002)
సర్వమద్య యథాశక్తి తవ దాస్యామి సువ్రత।
శక్త్రభక్త్యా చ తే పాణిం న దాస్యామి కథంచన॥ 9-49-9(63003)
వ్రతైశ్చ నియమైశ్చైవ తపసా చ తపోధన।
శక్రస్తోషయితవ్యో వై మయా త్రిభువనేశ్వరః॥ 9-49-10(63004)
ఇత్యుక్తో భగవాందేవః స్మయన్నివ నిరీక్ష్య తాం।
ఉవాచ నియమం జ్ఞాత్వా సాంత్వయన్నివ భారత॥ 9-49-11(63005)
ఉగ్రం తపశ్చరసి వై విదితా మేఽసి సువ్రతే।
యదర్థమయమారంభస్తవ కల్యాణి హృద్గతః॥ 9-49-12(63006)
తచ్చ సర్వం యథాభూతం భవిష్యతి వరాననే।
తపసా లభ్యతే సర్వం యథాభూతం భవిష్యతి॥ 9-49-13(63007)
యథా స్థానాని దివ్యాని విబుధానాం శుభాననే।
తపసా తాని ప్రాప్యాణి తపోమూలం మహాత్సుఖం॥ 9-49-14(63008)
ఇతి కృత్వా తపో ఘోరం దేహం సన్న్యస్య మానవాః।
దేవత్వం యాంతి కల్యాణి శృణుష్వైకం వచో మమ॥ 9-49-15(63009)
ప·ంచ చైతాని సుభగే బదరాణి శుభవ్రతే।
పచేత్యుక్త్వా తు భగవాంజగామ బలసూదనః॥ 9-49-16(63010)
ఆమంత్ర్య తాం తు కల్యాణీం తతో జప్యం జజాప సః।
అవిదూరే తతస్తస్మాదాశ్రమాత్తీర్థముత్తమం॥ 9-49-17(63011)
తచ్చ తీర్థం మహారాజ యత్ర జప్యం జజాప సః।
ఇంద్రతీర్థేతివిఖ్యాతం త్రిషు లోకేషు మానద॥ 9-49-18(63012)
తస్య జిజ్ఞాసనార్థం స భగవాన్పాకశాసనః।
బదరాణామపచనం చకార విబుధాధిపః॥ 9-49-19(63013)
తతః ప్రతప్తా సా రాజన్వాగ్యతా విగతక్లమా।
తత్పరా శుచిసంవీతా పావకే సమధిశ్రయత్।
అపచద్రాజశార్దూల బదరాణి మహావ్రతా॥ 9-49-20(63014)
తస్యాః పచంత్యాః సుమహాన్కాలోఽగాత్పురుషర్షభ।
న చ స్మ తాన్యపచ్యంత దినం చ క్షయమభ్యగాత్॥ 9-49-21(63015)
హుతాశనేన దగ్ధశ్చ యస్తస్యాః కాష్ఠసంచయః।
అకాష్ఠమగ్నిం సా దృష్ట్వా స్వశరీరమథాదహత్॥ 9-49-22(63016)
పాదౌ ప్రక్షిప్య సా పూర్వం పావకే చారుదర్శనా।
దగ్ధౌ దగ్ధౌ పునః పాదావుపావర్తయతానఘ॥ 9-49-23(63017)
చరణే దహ్యమానే చ నాచింతయదనిందితా।
దుఃఖం కమలపత్రాక్షీ మహర్షిప్రియకాంయయా॥ 9-49-24(63018)
న వైమనస్యం తస్యాస్తు ముఖభేదోఽథవాఽభవత్।
శరీరమగ్నినా దీప్య జలమధ్యే యథా స్థితా॥ 9-49-25(63019)
తచ్చాస్యాః పచనే యత్నం న న్యవర్తత భారత।
సర్వథా బదరాణ్యేవ పక్తవ్యానీతి కన్యకా॥ 9-49-26(63020)
సా తన్మనసి కృత్వైవ మహర్షేర్వచనం శుభా।
అపచద్బదరాణ్యేవ న చాపచ్యంత భారత॥ 9-49-27(63021)
తస్యాస్తు చరణౌ వహ్నిర్దదాహ భగవాన్స్వయం।
న చ తస్యా మనోదుఃఖం స్వల్పమప్యభవత్తదా॥ 9-49-28(63022)
అథ తత్కర్మ దృష్ట్వాఽస్యాః ప్రీతస్త్రిభువనేశ్వరః।
తతః సందర్శయామాస కన్యాయై రూపమాత్మనః॥ 9-49-29(63023)
ఉవాచ చ సురశ్రేష్ఠస్తాం కన్యాం సుదృఢవ్రతాం।
ప్రీతోఽస్మి తే శుభే భక్త్యా తపసా నియమేన చ॥ 9-49-30(63024)
తస్మాద్యోఽభిమతః కామః స తే సంపత్స్యతే శుభే।
దేహం త్యక్త్వా మహాభాగే త్రిదివే మయి వత్స్యసి॥ 9-49-31(63025)
ఇదం చ తే తీర్థవరం స్థిరం లోకే భవిష్యతి।
సర్వపాపాపహం సుభ్రు నాంనా బదరపాచనం।
విఖ్యాతం త్రిషు లోకేషు బ్రహ్మర్షిభిరభిప్లుతం॥ 9-49-32(63026)
అస్మిన్ఖలు మహాభాగే శుభే తీర్థవరేఽనఘే।
త్యక్త్వా సప్తర్షయో జగ్ముర్హిమవంతమరుంధతీం॥ 9-49-33(63027)
తతస్తే వై మహాభాగా గత్వా తత్ర సుసంశితాః।
వృత్త్యర్థం ఫలమూలాని సమాహర్తుం యయుః కిల॥ 9-49-34(63028)
తేషాం వృత్త్యర్థినాం తత్ర వసతాం హిమవద్వనే।
అనావృష్టిరనుప్రాప్తా తదా ద్వాదశవార్షికీ॥ 9-49-35(63029)
తే కృత్వా చాశ్రమం తత్ర న్యవసంత తపస్వినః।
అరుంధత్యపి కల్యాణీ తపోనిత్యాఽభవత్తదా॥ 9-49-36(63030)
అరుంధతీం తతో దృష్ట్వా తీవ్రం నియమమాస్థితాం।
అథాగమత్త్రినయనః సుప్రీతో వరదస్తదా॥ 9-49-37(63031)
బ్రాహ్మం రూపం తతః కృత్వా మహాదేవో మహాయశాః।
తామభ్యేత్యాబ్రవీద్దేవో భిక్షామిచ్ఛాంయహం శుభే॥ 9-49-38(63032)
ప్రత్యువాచ తతః సా తం బ్రాహ్మణం చారుదర్శనా।
క్షీణోఽన్నసంచయో విప్ర బదరాణీహ భక్షయ॥ 9-49-39(63033)
తతోఽబ్రవీన్మహాదేవః పచస్వైతాని సువ్రతే।
ఇత్యుక్తా సాఽపచత్తాని బ్రాహ్మణప్రియకాంయయా।
అధిశ్రిత్య సమిద్ధేఽగ్నౌ బదరాణి యశస్వినీ॥ 9-49-40(63034)
దివ్యా మనోరమాః పుణ్యాః కథాః శుశ్రావ సా తదా।
అతీతా సా త్వనావృష్టిర్ఘోరా ద్వాదశవార్షికీ॥ 9-49-41(63035)
అనశ్నంత్యాః పచంత్యాశ్చ శృణ్వంత్యాశ్చ కథాః శుభాః।
దినోపమః స తస్యాథ కాలోఽతీతః సుదారుణః॥ 9-49-42(63036)
తతస్తు మునయః ప్రాప్తాః ఫలాన్యాదాయ పర్వతాత్।
తతః స భగవాన్ప్రీతః ప్రోవాచారుంధతీం తతః॥ 9-49-43(63037)
ఉపసర్పస్వ ధర్మజ్ఞే యథాపూర్వమిమానృషీన్।
ప్రీతోఽస్మి తవ ధర్మజ్ఞే తపసా నియమేన చ॥ 9-49-44(63038)
తతః సందర్శయామాస స్వరూపం భగవాన్హరః।
తతోఽబ్రవీత్తదా తేభ్యస్తస్యాశ్చ చరితం మహత్॥ 9-49-45(63039)
భవద్భిర్హిమవత్పృష్ఠే యత్తపః సముపార్జితం।
అస్యాస్చ యత్తపో విప్రా న సమం తన్మతం మమ॥ 9-49-46(63040)
అనయా హి తపస్విన్యా తపస్తప్తం సుదుశ్చరం।
అనశ్నంత్యా పచంత్యా చ సమా ద్వాదశ పారితాః॥ 9-49-47(63041)
తతః ప్రోవాచ భగవాంస్తామేవారుంధతీం పునః।
వరం వృణీష్వ కల్యాణి యత్తేఽభిలషితం హృది॥ 9-49-48(63042)
సాఽబ్రవీత్పృథుతాంరాక్షీ దేవం సప్తర్షిసంసది।
భగవాన్యది మే ప్రీతస్తీర్థం స్యాదిదమద్భుతం॥ 9-49-49(63043)
సిద్ధదేవర్షిదయితం నాంనా బదరపాచనం।
తథాఽస్మిందేవదేవేశ త్రిరాత్రముషితః శుచిః॥ 9-49-50(63044)
ప్రాప్నుయాదుపవాసేన ఫలం ద్వాదశవార్షికం।
ఏవమస్త్వితి తాం దేవః ప్రత్యువాచ తపస్వినీం॥ 9-49-51(63045)
సప్తర్షిభిః స్తుతో దేవస్తతో లోకం యయౌ తదా।
ఋషయో విస్మయం జగ్ముస్తాం దృష్ట్వా చాప్యరుంధతీం।
అశ్రాంతాం చావివర్ణాం చ క్షుత్పిపాసాఽసమాయుతాం॥ 9-49-52(63046)
ఏవం సిద్ధిః పరా ప్రాప్తా అరుంధత్యా విశుద్ధయా।
యథా త్వయా మహాభాగే మదర్థే సంశితవ్రతే॥ 9-49-53(63047)
విశేషో హి త్వయా భద్రే వ్రతే హ్యస్మిన్సమర్పితః।
తథా చేదం దదాంయద్య నియమేన సుతోషితః।
విశేషం తవ కల్యాణి ప్రయచ్ఛామి వరం వరే॥ 9-49-54(63048)
అరుంధత్యా వరస్తస్యా యో దత్తో వై మహాత్మనా।
తస్య చాహం ప్రభావేన తవ కల్యాణి తేజసా।
ప్రవక్ష్యామి పరం భూయో వరమత్ర యథావిధి॥ 9-49-55(63049)
యస్త్వేకాం రజనీం తీర్థే వత్స్యతే సుసమాహితః।
సస్నాత్వా ప్రాప్స్యతే లోకాందేహన్యాసాత్సుదుర్లభాన్॥ 9-49-56(63050)
ఇత్యుక్త్వా భగవాందేవః సహస్రాక్షః ప్రతాపవాన్।
శ్రుతావతీం తతః పుణ్యాం జగామ త్రిదివం పునః॥ 9-49-57(63051)
గతే వజ్రధరే రాజంస్తత్ర వర్షం పపాత హ।
పుష్పాణాం భరతశ్రేష్ఠ దివ్యానాం పుణ్యగంధినాం॥ 9-49-58(63052)
దవదుందుభయశ్చాపి నేదుస్తత్ర మహాస్వనాః।
మారుతశ్చ వవౌ పుణ్యః పుణ్యగంధో విశాంపతే॥ 9-49-59(63053)
ఉత్సృజ్య తు శుభా దేహం జగామాస్య చ భార్యతాం।
తపసోగ్రేణ తం లబ్ధ్వా తేన రేమే సహాచ్యుత॥ 9-49-60(63054)
జనమేజయ ఉవాచ। 9-49-61x(5204)
కా తస్యా భగవన్మాతా క్వ సంవృద్ధా చ శోభనా।
శ్రోతుమిచ్ఛాంయహం విప్ర పరం కౌతూహలం హి మే॥ 9-49-61(63055)
వైశంపాయన ఉవాచ। 9-49-62x(5205)
భరద్వాజస్య విప్రర్షేః స్కన్నం రేతో మహాత్మనః।
దృష్ట్వాఽప్సరసమాయాంతీ ఘృతాచీం పృథలోచనాం॥ 9-49-62(63056)
స తు జగ్రాహ తద్రేతః కరేణ జపతాం వరః।
తదాఽపతత్పర్ణపుటే తత్ర సా సంభవత్సుతా॥ 9-49-63(63057)
తస్యాస్తు జాతకర్మాది కృత్వా సర్వం తపోధనః।
నామ చాస్యాః స కృతవాన్భరద్వాజో మహామునిః॥ 9-49-64(63058)
శ్రుతావతీతి ధర్మాత్మా దేవర్షిగణసంసది।
స్వే చ తామాశ్రమే న్యస్య జగామ హిమవద్వనం॥ 9-49-65(63059)
తత్రాప్యుపస్పృశ్య మహానుభావో
వసూని దత్త్వా చ మహాద్విజేభ్యః।
జగామ తీర్థం సుసమాహితాత్మా
శక్రస్య వృష్ణిప్రవరస్తదానీం॥ ॥ 9-49-66(63060)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శల్యపర్వణి హ్రదప్రవేశపర్వణి ఏకోనపంచాశోఽధ్యాయః॥ 49 ॥

Mahabharata - Shalya Parva - Chapter Footnotes
9-49-23 ఉపావర్తయత అగ్రేఽగ్రే ప్రసారితవతీ॥
9-49-26 తచ్చాస్యా వచనం నిత్యమవర్తద్వృది భారత ఇతి ఝ.పాఠః॥
9-49-49 ఏకోనపంచాశోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.